Visie en richting in organisaties
Visie en richting gaan over het vermogen van organisaties om koers te houden in een wereld die voortdurend in beweging is. Over weten waar je als organisatie voor staat, waar je naartoe beweegt en wat dat vandaag vraagt van keuzes, inrichting en dagelijks handelen.
Wanneer we spreken over de koers van een organisatie komen begrippen als missie, visie, strategie, waarden, identiteit en positionering vaak naast elkaar te staan. De kunst is om die samenhang zo te verwoorden dat zij niet alleen richting geeft, maar mensen in de organisatie ook inspireert en in beweging brengt. Een goed geformuleerde visie is daarbij geworteld in de kernwaarden en identiteit van de organisatie. Het formuleren van een organisatievisie vraagt daarom om zorgvuldige reflectie en gezamenlijke betekenisgeving.
De visie van een organisatie gaat leven wanneer zij verbonden is met de praktijk: wanneer zij richting geeft aan wat mensen doen, hoe zij samenwerken en hoe besluiten tot stand komen.
Waarom visie en richting ertoe doen
In organisaties zijn visie en richting, inrichting en dagelijks handelen nauw met elkaar verbonden. Verandert de koers, dan kan dat gevolgen hebben voor hoe het werk is georganiseerd. Omgekeerd biedt wat mensen in de praktijk ervaren vaak belangrijke informatie voor strategische keuzes.
Voor organisaties is het van belang om in- en externe ontwikkelingen periodiek te duiden en te wegen. Een gedragen koers helpt de organisatie prioriteiten te stellen en samenhangende besluiten te nemen.
Visie- en richtingsvragen staan niet op zichzelf. Ze zijn verbonden met leiderschap, samenwerking en organisatieontwikkeling. Richting en keuzes krijgen betekenis wanneer zij zorgvuldig worden doorvertaald naar de dagelijkse praktijk.
Hoe visie- en richtingsvragen zich in organisaties aandienen
Visie- en richtingsvragen dienen zich vaak aan in management- en directieteams wanneer bestaande antwoorden niet meer vanzelfsprekend zijn. Bijvoorbeeld wanneer:
-
een gedeeld beeld van de koers of ontwikkelrichting ontbreekt
-
bestaande uitgangspunten hun houdbaarheid verliezen en herijking vragen
-
veranderingen in context, groei of opgave nieuwe keuzes noodzakelijk maken
-
externe ontwikkelingen vragen om prioriteren
-
er behoefte is aan een moment van gezamenlijke heroriëntatie
In de praktijk kunnen meerdere van deze vragen tegelijk spelen.
Het is daarom helpend om visie- en richtingsvragen niet alleen reactief te benaderen. Door hier op gepaste momenten bewust bij stil te staan, ontstaat ruimte om informatie te delen, patronen te herkennen en tijdig zicht te krijgen op wat zich aandient.
Visie in de context van organisatieontwikkeling
Richting, structuur en dagelijks handelen beïnvloeden elkaar voortdurend. Wat een organisatie wil zijn en worden, werkt door in keuzes over inrichting en samenwerking. En omgekeerd laat de praktijk zien waar koers en uitgangspunten aangescherpt moeten worden.
Visie gaat leven in samenhang met de manier waarop een organisatie is ingericht en functioneert. Vanuit die samenhang kan het werken aan visie verschillende ingangen hebben. Regelmatig maakt het deel uit van een bredere organisatieontwikkeling. In die situaties is het expliciteren van richting vaak het startpunt van beweging: er is behoefte aan heroriëntatie en aan het scherper krijgen van wat leidend moet zijn, voordat andere ontwikkelstappen worden gezet.
In andere situaties is het werken aan visie juist een gerichte, meer compacte verkenning met een management- of directieteam. En soms ontstaat vanuit zo’n verkenning alsnog een bredere organisatieontwikkeling. Wat de ingang ook is, wij werken altijd met oog voor samenhang tussen richting, inrichting en dagelijks handelen.
Drie manieren waarop wij aan visie en richting werken
Afhankelijk van de context en de vraag werken we met visie en richting op verschillende manieren. In de praktijk onderscheiden we drie vormen die elk hun eigen plek en functie hebben.
Visie, missie, strategie
Periodiek vraagt een organisatie om haar koers te concretiseren of herijken. Dan werken we met leiders en sleutelspelers samen aan het verhelderen van richting en het scherper maken van keuzes. Met oog voor de samenhang met leiderschap, organisatie en dagelijkse praktijk.
Strategische oriëntatieronde (SOR)
De Strategische Oriëntatieronde is een laagdrempelige manier om tussentijds stil te staan bij koers en prioriteiten van een management- of directieteam. We zoomen uit om samen scherp krijgen wat er speelt, wat aandacht vraagt en waar bijsturing nodig is.
Visie binnen organisatieontwikkeling
Soms maakt het formuleren van een gedragen visie deel uit van een bredere beweging. Richting ontstaat dan in samenhang met veranderingen in structuur, samenwerking en leiderschap. In die gevallen werken we aan visie vanuit de praktijk van organisatieontwikkeling.
Onze manier van werken bij visie- en richtingsvragen
Onze benadering is systemisch. We kijken naar samenhang en patronen, en naar de manier waarop strategische keuzes, inrichting en gedrag elkaar beïnvloeden.
Richting ontstaat in dialoog tussen leiders, meestal in management- en directieteams. Regelmatig betrekken we daarbij ook mensen uit de organisatie: bijvoorbeeld een stafmedewerker, iemand van de werkvloer of een middle manager. Zo brengen we verschillende gezichtspunten vroeg in het proces samen en verdiepen we het gesprek over wat werkelijk van belang is.
Afhankelijk van de vraag en de doelstellingen kan die dialoog ook breder in de organisatie worden gevoerd. In sommige trajecten organiseren we bijvoorbeeld dat input uit businessunits, afdelingen of teams wordt opgehaald om het proces verder te verrijken en het draagvlak te verbreden.
Visie- en richtingsvragen verbinden we steeds met inrichting en dagelijks handelen. Wat wordt bedacht, dient werkbaar te zijn in de praktijk.
Belangrijke uitgangspunten in onze begeleiding zijn:
-
oog voor samenhang
-
werken in verbinding
-
het actief verkennen en uitwisselen van verschillende gezichtspunten
-
zorg voor eigenaarschap
-
ontwikkelen van draagvlak
-
komen tot gedragen keuzes
Wij begeleiden het proces, maar de organisatie zelf is steeds aan zet. Modellen en concepten gebruiken we waar ze helpen, ter ondersteuning van het gesprek. In het proces is de taal van de organisatie zelf leidend.
Verbinding met leiderschap en organisatieontwikkeling
Werken aan visie en richting benaderen wij in samenhang met leiderschap en organisatieontwikkeling. Soms is visie het startpunt van beweging. Soms maakt het deel uit van een breder traject. En soms ontstaat richting juist gaandeweg, als resultaat van gezamenlijke ontwikkeling.In alle gevallen raakt dit werk aan hoe leiderschap wordt ingevuld en aan hoe de organisatie zich ontwikkelt in structuur, samenwerking en dagelijks handelen.Richting krijgt pas werkelijk betekenis wanneer zij wordt gedragen in leiderschap en zichtbaar wordt in de praktijk.
Aan de slag met visie en richting?
Werken aan visie en richting is doorgaans maatwerk. Het vraagt om zorgvuldig verkennen, samen kijken wat er speelt en wat in jullie situatie helpend kan zijn. Dat ziet er per organisatie anders uit.Als je wilt onderzoeken wat voor jullie organisatie mogelijk is, neem dan gerust contact met ons op. We maken graag kennis en verkennen samen hoe we jullie proces het beste kunnen ondersteunen.
Verder lezen over visie en richting
Onderstaande blogs en essays geven meer inzicht in hoe wij werken en kijken naar de ontwikkeling
van visie en richting.
